Kırım Ne Durumda...
22-01-2026, 20:42. Разместил: admin

Kırım, tarihi boyunca birçok farklı kültür ve imparatorluğun hakimiyetinde bulunmuş bir bölge. Kırım'ın tarihi, Cengiz Han’ın 1227’de ölümünden sonra yerine geçen oğullarından Ögedey zamanında karar verilen batı seferi, 1237-1241 yılları arasında aralıklarla sürmüş ve Doğu Avrupa’nın önemli bir kısmı istilâ edilmişti. Cengiz’in torunu ve Cuci Han’ın oğlu olan Batu (Sayın) Han idaresinde yapılan bu seferde ilk olarak Volga Bulgarları ortadan kaldırıldı. Ardından 1237 yılı sonlarında, başta Moskova olmak üzere Rus knezliklerinin pek çok kale ve şehirleri iki üç ay gibi kısa bir zamanda ele geçirildi. Batu Han bundan sonra, bir Türk kavmi olan Kumanlar üzerine yürüyerek onları dağıttı. Kumanlar’dan bir kısmı yurtlarından çıkarılıp batıya sürüldükten sonra, Aralık 1240’ta Ukrayna steplerine inilerek bölgenin en büyük knezliği olan Kiyef zaptedildi. Bu aynı zamanda Bulgar Türkleri dağılıyor, 1241 yılında İdil nehrinin aşağı mecrasına dönerek “Orda” merkezini kurdu. Saray adı verilen ve siyasi önemi yanı sıra ticaret yolu üzerinde bulunan şehir, Doğu Avrupa ile Batı Sibirya arasında en büyük merkez haline geldi. Kırım, Roma İmparatorluğu, Bizans İmparatorluğu, Kırım Hanlığı farklı güçler tarafından kalsada Osmanlı İmparatorluğu gibi birçok farklı devletin hakimiyetinde uzun süre kalmıştır.
Kırım Hanlığı, 1441 yılında kurulan ve 1783 yılına kadar varlığını sürdüren bir Türk devletidir. Kırım Hanlığı, Osmanlı İmparatorluğu'nun bir vasalı olarak varlığını sürdürmüştür. 1783 yılında Kırım, Rusya İmparatorluğu tarafından ilhak edilmiştir.
Günümüzde Kırım, Rusya ile Ukrayna arasında tartışmalı bir bölge olarak kabul ediliyor. 2014 yılında Kırım, Rusya tarafından ilhak edilmiştir, ancak Ukrayna ve birçok batı ülkesi bu ilhakı tanımamaktadır.
Kırım'da yaşayan Kırım Tatarları, 1944 yılında Stalin tarafından sürgüne gönderilmiştir. Ancak 1989 yılında Kırım Tatarları, Kırım'a geri dönmeye başlamıştır. Bugün Kırım'da yaklaşık 300.000 Kırım Tatarı yaşamaktadır.
Kırım'ın ekonomik durumu, turizm ve tarıma dayanmaktadır. Kırım, Karadeniz'in kuzey kıyısında yer alması nedeniyle önemli bir turizm merkezi haline gelmiştir. Ancak Kırım'ın ekonomik durumu, Rusya ile Ukrayna arasındaki gerilimler nedeniyle olumsuz etkilenmektedir ⁴.
***
SSCB Dağılma sürecinde Kırım başka bir pozisyon aldı ve Ukranya parçası olarak yaşıyordu. Bu güne Kırım'daki Rus işgali, 2014 yılında Rusya'nın Kırım'ı ilhak etmesiyle başladı ve devam ediyor. Kırım Tatarları ve diğer Ukraynalılar, Rus işgali altında insan hakları ihlalleri ve asimilasyon tehlikesiyle karşı karşıya kalındığı her noktada görülüyor.
Kırım'daki Durum Ne Olur?
- Kırım, Rusya tarafından ilhak edilmiş durumda, ancak Ukrayna ve birçok batı ülkesi bu ilhakı tanımıyor.
- Kırım Tatarları, Rus işgali altında baskı ve zulüm görüyor.
- Rusya, Kırım'da Rus kanunlarını uyguluyor ve yerel mahkemeler bu kanunlara göre karar veriyor.
- Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Rusya'nın Kırım'da uyguladığı yasaların hukuka uygun olmadığını ve kurulan sözde mahkemelerin yasayla kurulmuş yargı organı vasfı taşımadığını belirledi.
*Uluslararası Tepki:
- Birleşmiş Milletler, Rusya'nın Kırım'ı ilhakını kınadı ve Ukrayna'nın toprak bütünlüğünü destekledi.
- Avrupa Birliği, Rusya'ya yaptırımlar uyguladı.
- ABD, Rusya'nın Kırım'daki faaliyetlerini "devam eden işgal" olarak nitelendirdi.
Kırım'daki durum, Ukrayna ve Rusya arasındaki gerilimin bir parçası olarak devam ediyor.
***
Kırım'daki insanlar, 2014 yılından bu yana Rusya'nın işgali altında insan hakları ihlallerine maruz kalıyor. Kırım Tatarları, Rus politikalarını ve insan hakları ihlallerini eleştirenler, çeşitli hapis ve para cezalarına çarptırılıyor. Ayrıca, Kırım'da faaliyet gösteren medya organları yasaklanıyor, Kırım Tatar millî televizyonu ve haber ajansı kapatılıyor.
*İnsan Hakları İhlalleri:
- *Yaşam Hakkı İhlalleri: Kırım'da 2014'ten bu yana 15 Kırım Türkü, Moskova'nın faaliyetleri sonucu hayatını kaybetti.
- *İşence ve Keyfi Tutuklamalar: Kırım Tatarları, işkence ve keyfi tutuklamalara maruz kalıyor.
- *Dini İncitme: Kırım'da dini inançlarını barışçıl bir şekilde yaşayan kişiler, farklı suçlamalarla mahkûm ediliyor.
- *Asimilasyon: Rusya, Kırım'da Kırım Tatarlarını asimile etmeye çalışıyor.
Kırım Tatar Milli Meclisi Başkanı Refat Çubarov, Kırım'ın statüsü konusunda Kırım Tatarlarının katılımı ve rızası olmadan yapılacak anlaşmaların geçersiz olacağını söylüyor.
Kırım'da din ve vicdan özgürlüğü, Rusya'nın işgali altında ciddi şekilde kısıtlanıyor. Kırım Tatarları, en çok zulme uğrayan topluluk haline geldi. Rusya, Kırım'da ve Donbas'ın bazı bölgelerinde din özgürlüğünü kasten kısıtlıyor. Kırım'da en az 120 Kırım Tatarı, düzmece ceza davaları nedeniyle hapishanede tutuluyor ¹.
*İhlaller:
- *Din Özgürlüğü Kısıtlamaları: Rusya, Kırım'da din özgürlüğünü kısıtlıyor ve Kırım Tatarlarının dini faaliyetlerini engelliyor.
- *Vicdan Özgürlüğü İhlalleri: Kırım'da yaşayanlar, vicdan özgürlüğü ihlallerine maruz kalıyor.
- *Askerlik Hizmeti: Vicdani ret hakkı tanınmıyor ve bu durum vicdani retçilere yönelik birçok insan hakkı ihlaliyle sonuçlanıyor.
- *Eğitim: Zorunlu din kültürü ve ahlak bilgisi dersi, çocuğun düşünce, vicdan ve din veya inanç özgürlüğünü ihlal ediyor ².
Kırım'da din ve vicdan özgürlüğü, ciddi şekilde ihlal ediliyor ve bu durum, uluslararası toplumu endişelendiriyor.
Dr. Abdullah Buksur.
İnsan Hakları Eksperi.
Вернуться назад